Czytelnia Polska – siła polskości w Białej

Neobarokowa kamienica kupiona w 1893 roku ze składek społeczeństwa polskiego z trzech zaborów, dla organizacji kulturalno-oświatowej o nazwie Czytelnia Polska. Głównym zadaniem założonej w 1873 roku Czytelni było powstrzymanie germanizacji i pobudzenie świadomości narodowej Polaków w mieście Biała. Na przełomie XIX i XX wieku pełniąc rolę propagatora polskiej kultury, oświaty i patriotyzmu wśród miejscowej ludności, była najsilniejszą polską placówką działającą w mieście. W jej budynku swoje siedziby miało wiele polskich organizacji, m.in. Koło Towarzystwa Szkoły Ludowej, gniazdo Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, Stowarzyszenie Zawodowe Robotników Manufakturowych i Fabrycznych oraz Rękodzielników, Chrześcijańskie Związki Zawodowe, a na parterze funkcjonowała restauracja. Ponadto w budynku znalazła swoje lokum biblioteka, która początkowo oferowała książki w języku polskim i niemieckim. Po odzyskaniu przez Polskę w 1918 roku niepodległości działalność Czytelni osłabła, jedynie biblioteka pracowała pełną parą. W 1928 roku jej zasoby liczyły około 4000 książek i czasopism, które udostępniane były zainteresowanym we wtorki i piątki w godzinach od 17.30 do 20.00. W 1939 roku w związku z widmem zbliżającej się wojny Czytelnia Polska została zamknięta, a część księgozbioru zabezpieczona. Po wyzwoleniu Bielska i Białej biblioteka Czytelni wznowiła działalność oferując zbiór 1200 książek, które udało się ocalić podczas okupacji. W 1950 roku z przyczyn politycznych biblioteka została zlikwidowana przez nieprzychylnie nastawione władze miejskie. Zbiory przekazano do ówczesnej Miejskiej Biblioteki Publicznej, a dokumentację Czytelni Polskiej bezpowrotnie zniszczono.

Czytelnia Polska – pl. Wolności 2