Kościół co nie miał wieży, a dzwon na szkole wisiał

Ogłoszony 13 października 1781 roku przez cesarza Józefa II Habsburga tzw. patent tolerancyjny gwarantował innowiercom, zwanym „akatolikami” prawo do budowania domów modlitwy i szkół. I chociaż akt ten, nie gwarantował im równouprawnienia a jedynie tolerowanie, był dokumentem przełomowym. Kończył on okres potajemnych nabożeństw odprawianych w lasach i domach. Po ogłoszeniu patentu, władze miasta w części północnej za murami wydzieliły dla bielskich protestantów obszar zwany „Bielskim Syjonem”. W dniu imienin cesarza 19 marca 1782 roku położono na nim, kamień węgielny pod budowę domu modlitwy. Pierwotnie jako dom modlitwy wzniesiono drewnianą szopę, którą po kilku tygodniach zastąpiono drewnianym budynkiem, zwanym złośliwie przez niektórych katolików „luterską szopą”. Budowa domu posuwała się bardzo powoli z uwagi na brak środków i zakończona została dopiero w 1790 roku. Budowniczy mieli pełną dowolność w wyborze materiałów budowlanych, jednak dom modlitwy nie mógł posiadać dzwonów i wież, a wejście do niego musiało być ukryte. Ponadto jak stanowił dokument cesarski dom nie mógł przypominać kościoła. W 1792 roku wokół domu modlitwy założono tereny zielone, a w 1794 wybrukowano plac. W tym samym roku, obok świątyni oddano do użytku nową szkołę ewangelicką, na dachu której wzniesiono wieżyczkę z dzwonem „szkolnym”. Wyposażenie szkoły w dzwon było fortelem wobec władz, które zabraniały innowiercom budowania wież przy domach modlitwy. Dźwięk dzwonu „szkolnego” informował wiernych o nabożeństwach, a władzom tłumaczono, że dzwoni on na dzieci. W czerwcu 1808 roku budynek spłonął w wielkim pożarze miasta, jednak dzięki ofiarności bielskich ewangelików odbudowano go jeszcze w tym samym roku. W lipcu 1817 roku Bielski Syjon odwiedził cesarz Franciszek I, który zezwolił na zawieszenie dzwonu „szkolnego” na domu modlitwy. W 1825 roku na świątynię spadło kolejne nieszczęście, tym razem wywołane zjawiskami atmosferycznymi. Podczas nabożeństwa godowego huragan zerwał część dachu nad ołtarzem. W latach 1849-1852 dobudowano do budynku wieżę, a w 1881 roku dla uczczenia setnej rocznicy patentu tolerancyjnego przeprowadzono przebudowę kościoła nadając mu neogotycki kształt.

Kościół ewangelicko-augsburski pw. Zbawiciela – pl. Marcina Lutra 12